أحمد بن محمد مسكويه الرازي ( مترجم : ابو القاسم امامى و على نقى منزوى )

100

تجارب الأمم ( فارسى )

ترفندى كه ابن ابو ساج به كار بست : او چنين وانمود كرد كه على بن عيسى [ وزير ] پيش از بركنارى فرمان و درفش از سوى مقتدر بالله براى او فرستاده ، كارهاى جنگ را * در رى ، قزوين ، ابهر ، زنجان به دو واگذارده است ، پس بدان سو شتافت و چون نزديك شد ، محمد بن على صعلوك [ سامانى ] به سوى بخشهاى خراسان گريخت . محمد بن على مدتى پيش بر بخشهاى رى چيره شده بود و براى روستاها و خراج آن پيمانى سبك بسته ، كه آن را نيز انجام نداده بود . چون ابن فرات از اين ترفند ابن ابو ساج آگاه شد ، مقتدر را آگاه كرد . پس از چندى نامهء ابن ابو ساج رسيد كه در آن به كار خود مىباليد كه محمد بن على صعلوك را از رى و بخشهايش رانده و مژدهء گشايش آن بخشها را داده ، گفته بود : چون پيمان نامه و درفش از سوى على بن عيسى به وى رسيد ، بدان سو شتافت و خداوند او را پيروز گردانيد . مقتدر خشمگين شده به ابن فرات دستور داد تا على بن عيسى را از نامهء ابن ابو ساج آگاه سازد [ 1 ] پس او را از زندان بيرون آورده ، به دو گفت : اگر اين كار را براى براندازى صعلوك كرده باشى بد نكرده‌اى . او سوگند ياد كرد كه نه فرمانى و نه درفشى فرستاده و پيمانى نبسته است . آئين فرستادن درفش و فرمان چنان است كه يك خدمتگزار سلطان يا يكى از سرداران با آن برود ، شما از آنان بپرسيد . همچنين در « ديوان نامه‌ها [ 2 ] » * يك دبير ويژهء نوشتن فرمانها هست ، از وى بپرسيد آيا چنين فرمانى نوشته است ؟ ابن فرات دستنوشت على بن عيسى را در اين باره گرفت و به مقتدر نشان داد و او سخت بر ابن ابو ساج خشمگين شد . ابن فرات از سوى خود و مقتدر بالله نامه‌اى سخت تهديد آميز براى ابن ابو ساج نوشت و خاقان مفلحى را از پايتخت همراه گروهى از مردان به جنگ وى فرستاد ، سپس چند سردار ديگر را به كمك او گسيل داشته پول فراوان در اختيار ايشان نهاد ، كه در ميان ايشان محمد بن سرور بلخى [ 3 ] ، سيماى خزرى ،

--> [ ( 1 - ) ] ن . ك : عريب . صله : 67 . / / M : نمونه‌اى از كوتاهى گنوسيستهاى نرم بغداد از كمك به تندروان آذربايجان . ن . ك . كسروى ، شهرياران گمنام ، ص 160 . [ ( 2 - ) ] متن : ديوان الرسائل . [ ( 3 - ) ] در خ 5 : 106 : احمد بن مسرور فرماندار اصفهان است .